Đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam 58,7 tỷ USD: Tham vọng, chưa thấy lợi?

.
Trang Chủ > Kinh Tế
Đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam 58,7 tỷ USD: Tham vọng, chưa thấy lợi?
09/11/2018 10:55:13

Bộ trưởng GTVT Nguyễn Văn Thể vừa thừa ủy quyền của Thủ tướng có báo cáo về tình hình phát triển giao thông vận tải đường sắt gửi Quốc hội, trong đó có đề cập tới dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam với tổng vốn đầu tư dự kiến 58,7 tỷ USD.

Đây là dự án lớn, tạo bộ mặt mới cho đường sắt tương lai, hỗ trợ cho tuyến đường sắt Bắc - Nam hiện hữu đã có tuổi đời hơn 100 năm được đánh giá là già nua và yếu kém. Tuy nhiên, nhiều vấn đề còn chưa có cơ sở thật vững chắc, đặc biệt, số tiền 58,7 tỷ USD cho dự án đầy tham vọng này chưa biết lấy từ đâu.

Tiền ở đâu?

Theo Bộ GTVT, trên cơ sở các nghiên cứu trước đây về đường sắt cao tốc Bắc - Nam, Thủ tướng chỉ đạo bộ rà soát, cập nhật để hoàn thiện Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, để báo cáo Thủ tướng trình Quốc hội xem xét thông qua chủ trương đầu tư vào năm 2019. Bộ GTVT tính toán, dự kiến tổng vốn đầu tư dự án này khoảng 58,7 tỷ USD và cần 5-7 nhiệm kỳ mới làm xong. Đây là số vốn rất lớn, chiếm gần 1/4 GDP của Việt Nam hiện nay. Nhiều chuyên gia cũng lo ngại dự án này sẽ đẩy nợ công Việt Nam vượt trần, nhất là khi tính đến hết năm 2015, nợ công của Việt Nam đã vượt hơn 118 tỷ USD (bằng 61% GDP). Do đó, tiền đâu cho dự án tham vọng này vẫn là rào cản lớn nhất, trong khi hiệu quả dự án chữa rõ ràng.

Liên danh Tư vấn Tedi-Tricc-Tedisouth (được giao nghiên cứu dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam) đề xuất thực hiện dự án theo hình thức hợp tác công - tư (PPP). Trong đó, vốn nhà nước (gồm vốn ngân sách và vốn vay ODA) sẽ sử dụng vào giải phóng mặt bằng, công trình tuyến (hệ thống cầu đường, đường ray), thông tin tín hiệu, trang thiết bị phục vụ chạy tàu... Vốn tư nhân sẽ sử dụng vào đầu tư nhà ga, depot (khu kỹ thuật, bảo dưỡng tàu). Để thu hút vốn tư nhân, ngoài trao quyền khai thác để thu hồi vốn, doanh nghiệp còn có thể sử dụng quỹ đất tiềm năng.

Từ vấn tính toán, sẽ phân kỳ đầu tư giai đoạn 1 (tới năm 2030) chỉ làm đoạn Hà Nội - Vinh và TPHCM - Nha Trang, với tổng vốn 24,7 tỷ USD. Trong đó, gồm chi phí tư vấn, quản lý, giải phóng mặt bằng, xây lắp, thiết bị... Dự án này triển khai mỗi năm cần khoảng 2,46 tỷ USD. Giai đoạn 2 (2035-2045) làm đoạn kết nối Vinh - Nha Trang, với tổng vốn hơn 34 tỷ USD.

Để xây dựng được 2 đoạn tuyến đường sắt tốc độ cao ở giai đoạn 1, tư vấn đưa ra 4 phương án nguồn vốn. Đầu tư hoàn toàn bằng ngân sách nhà nước; Ngân sách nhà nước bỏ ra 10,7 tỷ USD, vay nước ngoài thêm 14 tỷ USD; Kết hợp BOT, nhà nước đầu tư 10,7 tỷ USD, vay nước ngoài 13 tỷ USD và huy động vốn tư nhân 1 tỷ USD (mua tàu và vận hành khai thác để thu hồi vốn). Kết hợp BOT và BT, có thể huy động được 5 tỷ USD vốn tư nhân, ngân sách chỉ phải bỏ ra 5,7 tỷ USD, số còn lại vay nước ngoài. Dù vậy, tư vấn chưa đưa ra kiến nghị lựa chọn phương án đầu tư để đảm bảo khả thi về mặt tài chính.

Thứ trưởng Bộ GTVT Nguyễn Ngọc Đông cho hay, có một số nước làm BOT với đường sắt tốc độ cao, chúng ta có thể học hỏi kinh nghiệm, như để tư nhân vào đầu tư toa xe và khai thác để thu hồi vốn. Tuy vậy, theo ông Đông, việc huy động vốn ra sao cần tính toán thêm, vì để khả thi cần các chính sách hỗ trợ cụ thể...

Chưa thấy lợi để tư nhân tham gia

Về hiệu quả kinh tế của tuyến đường sắt cao tốc đoạn Hà Nội - Vinh và TPHCM - Nha Trang, một số tư vấn nước ngoài (KOICA, VJC, JICA) đưa ra tính toán sơ bộ. Theo đó: Tỷ lệ hoàn vốn nội bộ thấp nhất là 8,8% (đoạn phía Bắc) và cao nhất là 14,5% (đoạn phía Nam); Hiệu quả tài chính 8-15% (tùy theo phần vốn nhà nước tham gia).

“Từ các đánh giá trên, dự án khả thi về mặt kinh tế khi thỏa mãn một số điều kiện cụ thể như giá vé, tốc độ tăng trưởng kinh tế, quá trình đô thị hóa trên trục đường sắt đi qua... Tuy nhiên, về mặt tài chính dự án chưa khả thi. Do đó, cần có sự hỗ trợ từ nhà nước về phát triển kết cấu hạ tầng”, tư vấn Tedi-Tricc-Tedisouth nhận xét. Trao đổi với PV Tiền Phong, TS Bùi Xuân Phong, Chủ tịch Hội Kinh tế và vận tải đường sắt Việt Nam cho rằng, một quốc gia phát triển không thể không có đường sắt tốc độ cao. Đường sắt hiện quá lạc hậu, nên cần có đường sắt cao tốc Bắc - Nam.

Không nước nào hàng hóa sản xuất ra mà đa số được vận chuyển đường bộ như ở Việt Nam. Điều này khiến cước vận tải đắt đỏ hơn, đường bộ xuống cấp nhanh hơn. “Dù đường sắt cần thiết nhưng phải khả thi về phương án huy động vốn. Đặc biệt trong bối cảnh ngân sách khó khăn, dự án không được làm tăng nợ công, trong khi tư nhân chưa thấy lợi từ dự án này. Theo các phân tích của tư vấn, dù có nói nhu cầu đi lại tăng, tốc độ tăng trưởng vận tải hàng hóa... vẫn thiếu thuyết phục. Trong khi tư nhân chỉ làm khi lợi ích họ nhìn thấy và đong đếm được”, ông Phong nói.

Theo ông Phong, cần nghiên cứu, phân tích lại tính hấp dẫn của dự án, kể cả cách phân kỳ đầu tư để thu hút được vốn tư nhân. “Chúng ta không nên quá tham vọng, bắt buộc phải làm đoạn Hà Nội - Vinh và TPHCM - Nha Trang cùng nhau. Thay vì thế, có thể phân kỳ từng đoạn ngắn hơn để đảm bảo khả thi về vốn, vốn có tới đâu làm tới đó”, ông Phong nói. Chuyên gia này cũng đề xuất không nên quá kỳ vọng vào vốn ODA vì vốn này giờ đã không còn rẻ nhất là khi Việt Nam đã thành nước thu nhập trung bình.

Theo báo cáo tiền khả thi, dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam dài 1.545km, nối Hà Nội - TPHCM, với công nghệ điện khí hóa (tư vấn nghiêng về chọn công nghệ Nhật Bản). Tuyến đường đi qua 20 tỉnh thành, với 23 ga. Trong đó, 70% chiều dài đường đi trên cao và hầm, 30% đi thấp có rào chắn không giao cắt đồng mức với đường bộ. Giai đoạn 1 thực hiện đoạn Hà Nội - Vinh và TPHCM - Nha Trang, khởi công năm 2026, đưa vào khai thác năm 2032, tốc độ khai thác 160 - 200km/h. Giai đoạn 2 kết nối đoạn Vinh - Nha Trang, khởi công từ năm 2035, khai thác toàn tuyến khoảng năm 2045, tốc độ khai thác toàn tuyến 350km/h.

Nhóm PV Kinh tế


TIN LIÊN QUAN
Đường sắt tốc độ cao Bắc-Nam phải qua nhiều nhiệm kỳ mới xong
Đường sắt tốc độ cao Bắc- Nam dự kiến có tổng mức đầu tư khoảng 58 tỷ USD, với mục tiêu xây mới tuyến đường sắt Bắc-Nam tốc độ cao, rút ngắn thời gian từ Hà Nội đi TP. HCM chỉ còn hơn 5 giờ.
Gần 60 tỷ USD làm đường sắt Bắc-Nam, đi nhanh như máy bay
Đường sắt tốc độ cao được thiết kế với tốc độ tàu chạy 350 km/h có thể cạnh tranh được với máy bay.
Đường sắt tốc độ cao Bắc Nam trị giá hơn 58 tỷ USD
Tổng vốn đầu tư đường sắt tốc độ cao Bắc Nam là 58 tỷ USD, trong đó đoạn Hà Nội - Vinh và TP HCM - Nha Trang sẽ được làm trước.
Loạt siêu dự án 66 tỷ USD: Đường sắt cao tốc, chờ đến bao giờ?
Chính phủ đang đề xuất Quốc hội triển khai một số dự án lớn trong lĩnh vực giao thông ít năm tới . Đó là dự án cảng hàng không quốc tế Long Thành (16,3 tỷ USD), đường bộ cao tốc Bắc Nam (hơn 10 tỷ USD), và chuẩn bị khởi động dự án đường sắt tốc độ cao Bắc
10 tỷ USD để tăng tốc độ đường sắt Bắc Nam
Cục Đường sắt vừa đề nghị Bộ Giao thông Vận tải thẩm định, phê duyệt hồ sơ quy hoạch hiện đại hóa tuyến đường sắt Bắc-Nam với vốn đầu tư lên đến 10 tỷ USD.
Ðường sắt tốc độ cao Bắc Nam sẽ tốn khoảng 55 tỷ USD?
Bộ GTVT đang tích cực nghiên cứu xây dựng báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam. Tuyến đường có thể hình thành một số đoạn vào năm 2030, chi phí có thể lên tới 55-56 tỷ USD, với công nghệ của Nhật Bản.
Loạt dự án giao thông "khủng" hàng chục tỷ USD sắp ra mắt
Các dự án này gồm có đường bộ cao tốc Bắc Nam (tổng vốn dự kiến xấp xỉ 230.000 tỷ đồng), dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành (khoảng 16,3 tỷ USD, riêng trong giai đoạn 2016-2020 là 5.000 tỷ đồng); dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam và các dự án Tuyến đường ven biển. 
Nghị trường lại nóng bởi dự án đường sắt cao tốc Bắc–Nam 60 tỷ USD
Phiên họp Ủy ban Thường vụ Quốc hội lại vừa nóng lên bởi việc tái khởi động đường sắt cao tốc Bắc-Nam gần 60 tỷ USD.
58 tỷ USD cho đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam: Vốn đầu tư công hay tư?
Đường sắt tốc độ cao được thiết kế với tốc độ tàu chạy 350 km/h - có thể cạnh tranh được với máy bay được dự kiến trình Quốc hội thông qua vào năm 2019. Tổng đầu tư dự án lên tới 58,7 tỷ USD cao hơn con số trên 55 tỷ USD đưa ra vào năm 2010. Theo nhìn nhận của nhiều chuyên gia, con số này tương đối nhỏ, Việt Nam có thể có đủ nguồn lực. 
Đường sắt cao tốc Việt Nam có đáng “đồng tiền bát gạo” - Ảnh - Video
Dự kiến dự án đường sắt tốc độ cao sẽ cần khoảng 56,8 tỷ USD nhưng hiệu quả vẫn cần phải được xem xét.
Ngờ vực kéo lùi khởi công đường sắt 5,2 tỷ USD Thái Lan-Trung Quốc
Dự án xây dựng đường sắt cao tốc đầy tham vọng nối Trung Quốc-Thái Lan, một phần nằm trong chiến lược “Một vành đai, một con đường” của Bắc Kinh tiếp tục bị trì hoãn vì thiếu tin tưởng từ phía Thái Lan.
Vì sao làm đường bộ cao tốc Bắc - Nam trước đường sắt cao tốc?
Theo Thứ trưởng Bộ Giao thông Vận tải Nguyễn Nhật, nếu đầu tư tuyến đường sắt cao tốc Bắc-Nam dự kiến có tổng mức đầu tư 50 tỷ USD.
Trung Quốc - Indonesia ký dự án đường sắt cao tốc 5,5 tỷ USD
Các công ty nhà nước Trung Quốc và Indonesia hôm qua ký thỏa thuận trị giá hàng tỷ USD để xây tuyến đường sắt cao tốc đầu tiên tại đất nước Đông Nam Á, sau khi Bắc Kinh đánh bại Tokyo trong quá trình đấu thầu. 
Sẽ có đường sắt cao tốc Bắc - Nam hơn 1 triệu tỷ đồng
 Trong bối cảnh phải cạnh tranh khốc liệt với đường bộ và hàng không, ngành đường sắt quyết tâm đầu tư tuyến đường sắt cao tốc Bắc - Nam khổ 1.435mm, với suất đầu tư 27-35 triệu USD/km.
    Thế Giới
  • Tin nóng thế giới ngày 18/11: Argentina thừa nhận không có khả năng trục vớt tàu ngầm ARA San Juan
  • Tin nóng thế giới hôm nay - 18/11
  • 8 nhân viên gìn giữ hòa bình LHQ bị giết ở miền Đông Cộng hòa Dân chủ Congo
    Xã Hội
  • 10 năm “mưa dầm thấm lâu” của cán bộ Mặt trận với bà con Cồn Dầu
  • Lốc xoáy tại Gành Đá Dĩa, Phú Yên, làm 27 người bị thương
  • Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam dự Lễ kỷ niệm 50 năm thành lập Trường Đại học Y Dược Thái Bình
    Tâm Linh & Nhân Tướng Học
  • Lỗ Thị Mạnh: Bông hoa Việt ngát hương trên mảnh đất xứ sở hoa anh đào
  • Tuân thủ mệnh lệnh hay sống theo chân lý (P2): Có một thứ duy nhất vượt trên mọi pháp luật
  • Bộ phim ‘Điều ước’ được chào đón tại Liên hoan Phim ở Florida
    Học Làm Người
  • Thế gian không có chuyện bất công bằng, chỉ có trái tim không biết thỏa mãn
  • Bùa Ngải được bán công khai, rầm rộ trên mạng xã hội
  • Ghi chép nổi tiếng về công năng đặc dị ở Pháp: ‘Cô gái điện’ Angelique
    Nghệ Thuật Sống
  • 6 nhân vật trong Tam Quốc nhờ đại ‘Nhẫn’ mà làm nên việc lớn
  • Khi bị bắt vào viện tâm thần, làm thế nào để chứng minh bạn là người bình thường?
  • Làm người vì sao phải nhẫn nhịn? Có thể nhẫn mới có hậu phúc
    Thế Giới Động - Thực Vật
  • Điều xảy ra khi cá sấu nhỏ dám tấn công đồng loại to lớn?
  • Trung Quốc phát hiện một loài cây có thể thay thế chè
  • Cần sa có thể thay đổi bộ phận đưa ra quyết định ở não
    Kỳ Đặc
  • Đang đi bộ trên vỉa hè, cô gái bỗng bị “hố tử thần” nuốt chửng
  • Video chó dũng cảm xua đuổi cặp sư tử đang giao phối và diễn biến kỳ lạ
  • Bé 2 tuổi bị mẹ giấu trong cốp xe hơi từ khi mới chào đời
    Văn Hóa
  • Triệu Lệ Dĩnh diện áo rộng thùng thình che vòng 2, không công khai nắm tay Phùng Thiệu Phong để tránh chú ý
  • Phát ghen với cuộc sống xa hoa lãng mạn như cổ tích của Lan Khuê hậu đám cưới với chồng đại gia
  • Thể hiện tình cảm thái quá, vợ chồng Justin Bieber làm cho một sao nữ cảm thấy "mắc mệt"
    Kinh Tế
  • Hậu Duệ Mặt Trời Việt: Khả Ngân cố "cute lạc lối", khán giả lại thấy "một bầu trời giả tạo"
  • Đà Nẵng chính thức hủy trúng đấu giá lô "đất vàng"
  • Theo chân những "thánh vẽ" Alibaba đi mua dự án không phép
    Khoa Học - Công Nghệ
  • Bỏ tiền mua tai nghe AirPods sang chảnh mà không biết mẹo nhỏ này thì thực sự đáng tiếc
  • Facebook Messenger thử nghiệm tính năng cho phép bạn bè xem video cùng nhau
  • Singapore tìm kiếm các dịch vụ kỹ thuật số để ngăn chặn ùn tắc giao thông
    Thể Thao
  • HLV Park Hang Seo: “Tôi đã sẵn sàng cho trận bán kết với Hàn Quốc”
  • Brazil về nước, Neymar thành đề tài bị trêu chọc trên Internet
  • Hãy dừng “ăn bẩn” trên công sức các cầu thủ đã chiến đấu vì danh dự Việt Nam!
    Giải Trí
  • Nhìn lại những kẻ không tài không sắc, làm đủ trò lố để nổi tiếng: Được và mất gì?
  • 'The Last Empress': Hoàng thái hậu Shin Eun Kyung sẽ khiến Jang Nara khổ sở trốn thâm cung
  • Bất ngờ với vai cameo của cụ Stan Lee trong phim hoạt hình 'Wreck-It Ralph 2 - Ralph Breaks the Internet'
    Pháp Luật
  • Bao vây hàng trăm dân chơi ma túy ở 2 quán bar bậc nhất Sài Gòn
  • "Ông trùm" Phan Sào Nam khai gì về 3,5 triệu USD gửi ở Singapore?
  • “Trùm cờ bạc” Phan Sào Nam khai về 3,5 triệu USD ở Singapore và tiết lộ lý do ở nước ngoài
    Giáo Dục
  • 37 báo cáo khoa học tham dự hội nghị khoa học sau đại học Trường ĐH Y dược Huế
  • Đà Nẵng: Đón nhận nhiều niềm vui trong lễ kỷ niệm Ngày Nhà giáo Việt Nam
  • Nữ CĐV phấn khích ăn mừng chiến thắng của tuyển Việt Nam
    Sức Khỏe
  • Khoai tây giúp giảm cân thần kỳ thế này, hãy thử ngay kẻo phí!
  • Nhận biết dấu hiệu rối loạn cương dương và hé lộ cách trị bệnh an toàn
  • Trời lạnh mà có tô canh đậu phụ kim chi hải sản thế này thì quả là tuyệt đỉnh
    Ô tô - Xe Máy
  • Các hãng ô tô được ưu đãi thuế ra sao khi sản xuất xe xanh tại Thái Lan?
  • Audi A6 2019 phiên bản trục cơ sở kéo dài lộ diện
  • Lịch thi đấu AFF Cup 2018: Myanmar đại chiến Việt Nam
    Nhà Đất
  • Xây ‘lụi’ dự án, chủ đầu tư CT Home bị xử phạt
  • TP.HCM: Thu hồi các dự án do doanh nghiệp 'xí phần' nhưng không triển khai
  • Cô bé 14 tuổi tự tay tu sửa chiếc xe cắm trại trở thành một không gian sống đẹp bất ngờ
    Tình Yêu - Giới Tính
  • Bố phản bội mẹ nhiều lần
  • Nổi da gà khi… ‘lâm trận’
  • Vợ bị tai nạn may có người đưa vào viện, tôi rối rít cảm ơn rồi bẽ bàng nhận ra…
Nguồn: thoibao.today